Chronische enkelbandlaxiteit en enkelartrose — oorzaak, gevolgen en behandeling met prolotherapie, PRP en Arthrosamid
Praktijk Dokter Mulder | Dokter Björn Mulder | Rotterdam & Dordrecht
▶ Chronische enkelklachten ontstaan meestal na een (herhaalde) verzwikking waarbij de enkelbanden oprekken of scheuren. Dit leidt tot instabiliteit — de enkel “geeft mee” — en vergroot het risico op artrose. Bij Praktijk Dokter Mulder behandelen wij enkelinstabiliteit met prolotherapie en/of hoge-dosis PRP, gericht op herstel van de ligamenten. Bij enkelartrose zijn de resultaten van injectiebehandeling wisselender; wij zetten dan PRP en Arthrosamid in en zijn eerlijk over wat wel en niet realistisch is.
| 40% van de mensen met een verzwikte enkel houdt langdurige zwakte over | tot 70% ontwikkelt op termijn artrose van het enkelgewricht na recidiverende verzwikkingen |
DEEL 1: ENKELINSTABILITEIT
Chronische enkelbandinstabiliteit — het best behandelbare probleem
▶ Chronische laterale enkelinstabiliteit (CLAI) ontstaat wanneer de enkelbanden — met name het ligamentum talofibulare anterius (ATFL) en het calcaneofibulaire ligament (CFL) — na een of meerdere verzwikkingen niet volledig herstellen. De banden blijven laks, de enkel is mechanisch instabiel, en de proprioceptie (positiezin) verslechtert. Dit is het probleem waarbij prolotherapie en PRP het meest effectief zijn.
Wat gaat er mis bij een verzwikte enkel?
Bij een inversietrauma — de klassieke “omzwikker” — worden de laterale enkelbanden plotseling overrekt of gedeeltelijk gescheurd. Bij adequate rust en revalidatie herstellen deze banden bij de meeste mensen voldoende. Bij een deel van de patiënten is dit herstel onvolledig: de banden blijven laks, het gewricht wordt mechanisch instabiel, en de proprioceptieve signalering — het gevoel van de enkel in de ruimte — raakt verstoord. Het gevolg is een enkel die herhaaldelijk “knapt” of meegeeft, ook bij alledaagse activiteiten zoals lopen op een oneffen oppervlak.
Zonder behandeling vergroot dit het risico op nieuwe verzwikkingen, en elke nieuwe verzwikking beschadigt het kraakbeen verder — het mechanisme achter de hoge artrose-incidentie bij mensen met chronische enkelinstabiliteit.
Behandeling: prolotherapie en hoge-dosis PRP
- Prolotherapie: injecties met geconcentreerde glucose op de fibro-ossale aanhechtingen van het ATFL (laterale talushoorn) en het CFL. Dit triggert lokale collageenproductie en versterkt de lakse ligamentstructuur. Gemiddeld 4–6 sessies, met 2–3 weken tussenruimte. Het doel: minder “meegeven”, betere stabiliteit en minder pijn bij belasting.
- Hoge-dosis PRP: bij significante ligamentdegeneratie of onvoldoende respons op prolotherapie. Meer dan 20 miljard bloedplaatjes leveren groeifactoren die de collageenkwaliteit van de lakse banden verbeteren. PRP heeft bij enkelletsels positieve resultaten laten zien (O’Dowd, Orthop J Sports Med 2022).
- Gecombineerd: bij ernstige instabiliteit starten wij met prolotherapie voor de ligamentaire aanhechtingen en voegen wij PRP toe voor het bandweefsel zelf. De twee zijn complementair.
ℹ Volledig gescheurde banden: Bij een volledig afgescheurd ligament kan prolotherapie de ligamentaire aanhechtingen versterken en de omliggende structuren stabiliseren, maar de scheur zelf herstellen wij niet. Wij behandelen altijd alle omliggende banden om verdere schade te beperken en de functie zo goed mogelijk te compenseren. Bij mechanisch significante complete rupturen is een chirurgisch consult aangewezen.
DEEL 2: ENKELARTROSE
Enkelartrose — eerlijk over de complexiteit
! Eerlijk verhaal over enkelartrose: Enkelartrose is een van de moeilijkste lokalisaties om met injectiebehandeling aan te pakken. Dat heeft anatomische redenen: het talocrurale gewricht is een nauw, hoog-congruent gewricht met een relatief klein kraakbeenoppervlak en een beperkt volume. Het reageert anders op injectiebehandeling dan de knie of de heup. Wij zijn transparant: de huidige wetenschappelijke evidence is gemengd, resultaten zijn vaker kortdurend dan bij knieartrose, en niet elke patiënt reageert goed. Wij behandelen wel — maar met realistische verwachtingen.
Waarom is de enkel zo lastig?
De enkel onderscheidt zich anatomisch en biologisch van de knie en heup op vier manieren die de behandelrespons beïnvloeden:
- Hoge congruentie: het talocrurale gewricht past nauwkeurig in elkaar — er is weinig gewrichtsruimte voor het verspreiden van injectievloeistof en groeifactoren.
- Gewrichtsvolume: het enkelgewricht is klein; de injecteerbare hoeveelheid is beperkter dan bij de knie.
- Etiologie: 70–80% van de enkelartrose is posttraumatisch (na een of meerdere verzwikkingen of fracturen), niet primair degeneratief. Dit maakt de pathofysiologie anders dan bij knie- of heupartrose.
- Leeftijdsprofiel: enkelartrose treft relatief jonge mensen (gemiddeld 50–60 jaar), die hogere functionele eisen stellen dan een 75-jarige met knieartrose.
Wat zegt de wetenschap over PRP?
Op basis van recente PubMed-literatuur is het beeld voor PRP genuanceerd:
- Paget et al. (Am J Sports Med, 2023 — RCT, 100 patiënten, 52 weken, Amsterdam UMC): PRP versus placebo bij enkelartrose toonde geen significant verschil op enig tijdsmoment over 52 weken. Dit is het eerlijkste en meest robuuste bewijs dat er momenteel bestaat.
- Laohajaroensombat et al. (J Orthop Surg Res, 2023 — meta-analyse): PRP significant beter dan vóór de behandeling op pijn en functie op 12 weken — maar de verbetering lijkt vergelijkbaar met het placebo-effect uit de bovengenoemde RCT. Het effect is er, maar hoe groot het specifieke PRP-effect boven placebo is, blijft onduidelijk.
- Ding et al. (Int Orthop, 2023 — meta-analyse): de AOFAS-verbetering met PRP bereikt op ≥ 6 maanden de minimaal klinisch relevante drempel (MCID), op de korte termijn niet. Voorzichtig positief op langere termijn, maar met hoge heterogeniteit en schaarse literatuur.
Arthrosamid — een mechanische optie bij enkelartrose
▶ Arthrosamid is een polyacrylamide-hydrogel die in het gewricht wordt geïnjecteerd en zich integreert in het synoviale weefsel. Anders dan PRP, dat biologisch werkt, is Arthrosamid een mechanische oplossing: het werkt als een duurzame schokdemper en smeermiddel en wordt — anders dan gewoon hyaluronzuur — niet afgebroken. In onze praktijk zien wij hiermee bij een deel van de patiënten met enkelartrose een aanhoudende pijnverlichting.
- Werkingsmechanisme: de polyacrylamide-watergel integreert in het synoviale weefsel van de gewrichtswand en fungeert als een duurzame intra-articulaire schokdemper; de pijnverlichting ontstaat door mechanische ontlasting van het gewricht.
- Onderbouwing vanuit knieartrose: in een 5-jaarsstudie bij knieartrose (Bliddal et al., 2025) gaf één enkele injectie een aanhoudende verbetering van pijn, stijfheid en functie, met een gunstig veiligheidsprofiel. Ditzelfde gel-principe passen wij toe bij de enkel.
- Klinische ervaring: het sterkste onderzoek naar Arthrosamid betreft knieartrose; bij de enkel baseren wij ons op het werkingsprincipe en onze eigen klinische ervaring. Bij een deel van onze patiënten met enkelartrose zien wij hiermee goede, langduriger resultaten dan met PRP.
ℹ Medisch hulpmiddel & vergoeding: Arthrosamid is een medisch hulpmiddel, CE-gemarkeerd (2021). De behandeling wordt niet vergoed vanuit de basisverzekering; wij informeren u vooraf over de kosten.
— Ons standpunt bij enkelartrose: Wij bieden bij enkelartrose PRP en Arthrosamid aan bij patiënten voor wie conservatieve behandeling onvoldoende is en voor wie een operatie (enkelprothese of artrodese) niet gewenst is. Bij PRP is het effect wisselend en vaker kortdurend dan bij de knie; met Arthrosamid zien wij bij een deel van de patiënten een langduriger, mechanisch effect. Sommige patiënten hebben baat bij 1–2 injecties met maandenlange verlichting; anderen reageren minder. Wij bespreken dit altijd eerlijk bij het eerste consult, zodat u een geïnformeerde keuze kunt maken.
Overzicht: instabiliteit versus artrose
| Enkelinstabiliteit (CLAI) | Enkelartrose | |
| Behandeling | Prolotherapie + hoge-dosis PRP | Hoge-dosis PRP + Arthrosamid (mechanisch) |
| Resultaatverwachting | Goed: betere stabiliteit, minder verzwikken, minder pijn | Wisselend bij PRP; met Arthrosamid bij een deel langduriger effect |
| Bewijs | Sterk voor prolotherapie bij ligamentlaxiteit; positief voor PRP bij enkelbandletsel | PRP gemengd (NL-RCT: geen voordeel vs. placebo op 52 wkn); Arthrosamid-bewijs vooral in knie + onze klinische ervaring |
| Eerlijkheid | Hierin staan wij het sterkst bij enkels | Wij behandelen, maar stellen geen onrealistische verwachtingen |
VEELGESTELDE VRAGEN
[Jelle: FAQPage JSON-LD schema-markup implementeren]
Veelgestelde vragen over enkelklachten
Hoe lang duurt de behandeling van enkelbandinstabiliteit?
▶ Een volledig behandeltraject met prolotherapie bestaat uit 4–6 sessies met 2–3 weken tussenruimte — totaal 10–16 weken. De eerste verbetering in stabiliteit en pijn treedt doorgaans op na sessie 2–3. Hoge-dosis PRP kan worden toegevoegd bij onvoldoende respons of bij een echografisch aantoonbare bandlaxiteit.
Is prolotherapie ook zinvol als mijn enkel al artrose heeft?
▶ Bij een combinatie van instabiliteit én artrose behandelen wij in eerste instantie de instabiliteit met prolotherapie — de ligamentaire laxiteit draagt immers bij aan verdere kraakbeenschade. Of aanvullende injectiebehandeling voor de artrose zelf (PRP of Arthrosamid) zinvol is, bespreken wij op basis van de ernst, uw leeftijd en uw functionele wensen.
Wat is het verschil tussen PRP en Arthrosamid bij enkelartrose?
▶ PRP gebruikt uw eigen bloedplaatjes om het gewricht biologisch te ondersteunen; bij de enkel is het effect wisselend. Arthrosamid is een polyacrylamide-hydrogel die als duurzame vulstof in het gewricht blijft en mechanische schokdemping biedt. Het is dus een biologische versus een mechanische benadering; bij een deel van onze patiënten met enkelartrose geeft Arthrosamid een langduriger effect.
Is een verwijsbrief nodig?
▶ Nee. U kunt direct contact opnemen. Rotterdam: 010 – 411 27 63. Dordrecht: 078 – 645 48 90. E-mail: contact@doktermulder.nl.
MAAK EEN AFSPRAAK
Chronische enkelklachten? Behandel de oorzaak — instabiliteit vóór artrose.
De meest effectieve strategie bij enkelproblemen na een verzwikking is een vroege behandeling van de instabiliteit. Prolotherapie en PRP versterken de enkelbanden, verkleinen de kans op herhaald verzwikken en remmen de progressie naar artrose. Bij artrose zijn onze mogelijkheden beperkter — maar met PRP en Arthrosamid bieden wij wel opties, en altijd een eerlijk gesprek over wat realistisch is.
Rotterdam: 010 – 411 27 63 | Cor Kieboomplein 227 | contact@doktermulder.nl
Dordrecht: 078 – 645 48 90 | Overkampweg 381 | contact@doktermulder.nl
Verwante pagina’s: Hielspoor (/hielspoor-fascitiis-plantaris/) | Achillespees (/achillespees-blessure/) | Prolotherapie (/prolotherapie/) | PRP (/platelet-rich-plasma-prp/) | Arthrosamid (/arthrosamid-bij-knieartrose/)
WETENSCHAPPELIJKE REFERENTIES
(Via PubMed opgehaald en geverifieerd, juni 2026)
1. Paget LDA, Kerkhoffs GMMJ, Tol JL, et al. Platelet-rich plasma injections for the treatment of ankle osteoarthritis: a randomized controlled trial (100 patients, 52 weeks). Am J Sports Med. 2023;51(10):2625-2634. PMID: 37417359.
2. Laohajaroensombat S, Woratanarat P, et al. Platelet-rich plasma injection for ankle osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. J Orthop Surg Res. 2023;18(1):373. PMID: 37208754.
3. Ding SL, Zhang MZ, et al. Safety and efficacy of intra-articular platelet-rich plasma for ankle osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Int Orthop. 2023;47(8):1963-1974. PMID: 36943456.
4. O’Dowd A. Update on the use of platelet-rich plasma injections in the management of musculoskeletal injuries: a systematic review (2014–2021). Orthop J Sports Med. 2022;10(12):23259671221140888. PMID: 36532150.
5. Doherty C, Hertel J, Delahunt E, et al. Recovery from first-time lateral ankle sprain and the predictors of chronic ankle instability. Am J Sports Med. 2016;44(4):995-1003. PMID: 26912285.
6. Pourkazemi F, Refshauge KM, et al. Predictors of chronic ankle instability after an index lateral ankle sprain: a systematic review. J Sci Med Sport. 2014;17(6):568-573. PMID: 24589372.
7. Bliddal H, Hartkopp A, Beier J, Conaghan PG, Henriksen M. A prospective, open-label clinical investigation of a single intra-articular polyacrylamide hydrogel injection in participants with knee osteoarthritis: a 5-year extension study. J Orthop Surg Res. 2025;21(1):43. PMID: 41387884.