In het kort
Neuraaltherapie is een injectiebehandeling met een lokaal verdovingsmiddel (procaïne of lidocaïne) op specifieke punten in het lichaam — meestal littekens, triggerpoints, of huidzones boven pijngenerende structuren. De gedachte erachter is dat verstoorde signalen uit het autonome zenuwstelsel een rol kunnen spelen bij hardnekkige pijn die niet verklaard wordt door alleen het lokale weefsel.
Het is een aanvullende techniek binnen onze praktijk, niet de hoofdmoot. Bij geselecteerde patiënten kan het verrassend effectief zijn.
Achtergrond
Neuraaltherapie is ontwikkeld in Duitsland in de eerste helft van de 20e eeuw door de broers Huneke. Hun klassieke observatie: een patiënt met een chronische schouderklacht reageert plotseling bij injectie in een oude littekenplek elders op het lichaam. Het werd het “Sekundenphänomen” genoemd — de symptomen verdwenen binnen seconden. Tegenwoordig zien we dat zelden in zo’n dramatische vorm, maar het onderliggende principe — dat een gevoelig of “geïrriteerd” zenuwgebied invloed kan hebben op pijn elders — is in moderne neurowetenschap niet vreemd. De huid is dichter geïnnerveerd dan we lang dachten, en lokaal toegediend procaïne dempt niet alleen pijngeleiding maar heeft ook ontstekingsremmende eigenschappen.
Wanneer wij dit toepassen
Binnen onze praktijk gebruiken wij neuraaltherapie selectief, vooral bij:
- Pijnlijke littekens na operatie, trauma, of geboorte — keizersnede-litteken, knie-operatie, abdominaal litteken — die uitstralende klachten geven of “vast” lijken te zitten
- Posttraumatische triggerpoints die niet reageren op gebruikelijke behandeling
- Hardnekkige hoofdpijn met palpatoir gevoelige punten in de nek of schedel
- Chronische lokale pijnzones waarbij de gebruikelijke MSK-diagnostiek geen duidelijk pijn-genererende structuur aanwijst
Het is geen vervanging voor gerichte behandeling van een pees, ligament of gewricht — het is een aanvullende techniek wanneer de gangbare wegen onvoldoende opleveren of wanneer een lokale pijngenerator (zoals een gevoelig litteken) zelf het probleem lijkt te zijn.
Wat de literatuur laat zien
De evidence-base voor neuraaltherapie als zelfstandige techniek is bescheiden in vergelijking met bijvoorbeeld corticosteroïd- of hyaluronzuur-injecties. Er zijn casereports en observationele studies maar weinig grote RCT’s.
Een illustratieve casereport van Fleckenstein et al. (2018) beschrijft een 24-jarige hardloper met chronische plantaire fasciitis die na drie sessies neuraaltherapie van het operatielitteken pijnvrij naar sport kon terugkeren — een resultaat dat eerdere behandelingen niet hadden gegeven (DOI). Dit type observatie is geen bewijs in de strikte zin, maar verklaart wel waarom de techniek in Duitstalige landen al decennia in gebruik is en bij specifieke patiëntencategorieën zinvol kan zijn.
Het werkingsmechanisme is plausibel: procaïne is een natriumkanaalblokker die zowel pijnvezels als sympathische zenuwvezels dempt en lokaal ontstekingsremmende effecten heeft. Bij gevoelige littekens of triggerpoints geeft dat een venster waarin de hersenen het pijnpatroon kunnen “herzien”.
Wat u kunt verwachten
Een sessie duurt 10 tot 20 minuten. We brengen kleine hoeveelheden procaïne of lidocaïne in op meerdere punten — vaak meerdere prikjes oppervlakkig in en rond een litteken. De prikjes zijn kort gevoelig maar over het algemeen mild.
Het effect kan vrijwel onmiddellijk zijn (de verdoving zelf) maar de meer interessante reactie is die in de dagen erna. Sommige patiënten merken dat een chronische zeurpijn vermindert, dat de stijfheid in een gebied afneemt, of dat een litteken minder “leeft”. Andere patiënten merken niets — en dan stoppen we ermee. Het is geen behandeling waar we tien sessies “doorduwen”.
Bij gunstige respons doen we doorgaans drie tot zes sessies met intervallen van een tot twee weken.
Veiligheid
Neuraaltherapie is een laagrisico-procedure. De gebruikte stoffen zijn lokale verdovingsmiddelen die al ruim een eeuw in gebruik zijn. Bijwerkingen zijn meestal beperkt tot lokaal blauw of gevoeligheid op de prikplaats. Bij injecties dicht bij grotere zenuwen of gewrichtsstructuren werken we voorzichtig en bespreken we de specifieke risico’s vooraf. Allergie voor lokaalanesthetica is zeldzaam maar wordt altijd uitgevraagd.
Eerlijke verwachting
Neuraaltherapie is geen wondermiddel en ook geen mainstream behandeling. We bieden het aan binnen onze praktijk omdat het bij een geselecteerde groep patiënten — vooral degenen met pijnlijke of “actieve” littekens — een verschil maakt dat met andere middelen niet werd bereikt. Als we denken dat het bij u kandidaat is, bespreken we waarom. Als we denken van niet, bespreken we welke andere route logischer is.