1 nov 2026
In het kort
- In oktober 2026 verscheen een casusbeschrijving van twee jonge mannen met een groot kraakbeengat in de knie. Beiden werden behandeld met celvrij collageen.
- Na zes maanden scoorden beiden ruim twee keer zo goed op knievragenlijsten. Op een speciale MRI leek het nieuwe weefsel op gezond kraakbeen.
- Het gaat om twee patiënten, zonder vergelijkingsgroep en met korte follow-up. Het is een hoopvol signaal, geen bewijs.
- In de studie werd het collageen via een kleine operatie aangebracht. In onze praktijk in Dordrecht geven wij ChondroFiller als injectie. Dat betekent minder herstel, en u kunt na de behandeling gewoon weer naar huis.
Welke klachten horen bij kraakbeenschade?
Kraakbeen is de gladde, glanzende laag op de uiteinden van uw botten. Het zorgt dat het gewricht soepel glijdt en schokken opvangt. Er lopen geen bloedvaten doorheen, en daarom herstelt het nauwelijks uit zichzelf.
Een gat in het kraakbeen geeft vaak deze klachten:
- Pijn bij belasting, zoals bij traplopen, hurken, rennen of lang staan.
- Zwelling na inspanning. De knie wordt dik, warm of voelt “vol” aan.
- Startstijfheid na zitten, slapen of een lange autorit.
- Haken, klikken of door de knie zakken, soms door een los stukje kraakbeen.
- Minder vertrouwen in de knie, waardoor u sport en beweging gaat vermijden.
Daarnaast zijn er de pijnpunten die niet op een MRI staan. Jonge, actieve mensen horen vaak dat ze “te jong” zijn voor een prothese. Een operatie betekent soms maanden revalidatie en uitval van werk. En wie niets doet, loopt het risico dat een klein gat groter wordt en dat er op termijn artrose ontstaat.
Wat is celvrij collageen, en wat deden de onderzoekers?
Celvrij collageen is een gel van type I-collageen zonder levende cellen. U kunt het zien als een steiger: het vult het gat op en geeft de lichaamseigen cellen een structuur om in te groeien. Het idee is dat die cellen daar nieuw, kraakbeenachtig weefsel vormen.
De onderzoekers Ajay en collega’s beschreven twee patiënten:
- Een man van 17 met een kraakbeengat van 3,5 bij 2,5 centimeter.
- Een man van 33 met een gat van 4 bij 2 centimeter.
Bij beiden zat het gat op dezelfde plek: de binnenkant van het dijbeen in de knie. Het ging om de zwaarste graad van schade (ICRS graad IV), waarbij het kraakbeen tot op het bot weg is.
Eerst keken de chirurgen met een kijkoperatie in de knie en verwijderden ze losse stukjes. Daarna brachten ze via een kleine snede het collageen aan in het gat. De patiënten vulden voor en na de behandeling vragenlijsten in. Na zes maanden kregen ze een speciale MRI, de zogeheten T2-mapping of Cartigram, die iets zegt over de kwaliteit van het kraakbeen.
Wat liet de studie zien?
Na zes maanden waren beide knieën veel beter. De scores op de vragenlijsten werden ruim verdubbeld:
| Patiënt | IKDC vóór | IKDC na 6 mnd | Lysholm vóór | Lysholm na 6 mnd |
|---|---|---|---|---|
| Man, 17 jaar | 31 | 71 | 38 | 85 |
| Man, 33 jaar | 33 | 74 | 42 | 85 |
De IKDC en de Lysholm zijn vragenlijsten over pijn, stabiliteit en wat u met uw knie kunt. Hoe hoger de score, hoe beter (maximaal 100). Een stijging van ongeveer 30 naar 70 betekent grofweg: van een knie die uw dagelijks leven bepaalt, naar een knie waar u weer redelijk op kunt vertrouwen.
Ook de MRI was opvallend. Op de T2-mapping leek het weefsel in het gat op het gezonde kraakbeen eromheen. De onderzoekers spreken daarom van “hyalien-achtig” kraakbeen, het type kraakbeen dat van nature in een gewricht zit.
Hoe sterk is dit bewijs? Eerlijk uitgelegd
Wetenschappelijk bewijs kun je zien als een ladder. Onderaan staan losse patiëntbeschrijvingen, bovenaan grote gerandomiseerde studies waarin een behandeling wordt vergeleken met een andere behandeling of met niets. Deze studie staat op de onderste trede maar dat maakt het niet minder interessant.
Wat er goed aan is
- Objectieve MRI-meting. De onderzoekers vertrouwden niet alleen op hoe de patiënt zich voelde. De T2-mapping meet de kwaliteit van het weefsel zelf.
- Erkende vragenlijsten. IKDC en Lysholm worden wereldwijd gebruikt, dus de uitkomsten zijn goed te vergelijken met andere studies.
- Moeilijke gevallen. Het ging om grote gaten van de zwaarste graad. Juist daar zijn de opties beperkt.
- Geen kweek van cellen nodig. Het collageen bevat zelf geen cellen. Er hoeft dus geen kraakbeen te worden afgenomen en in een lab te worden opgekweekt.
Waar u voorzichtig mee moet zijn
- Twee patiënten. Bij twee mensen kan een goed resultaat ook toeval of geluk zijn.
- Geen vergelijkingsgroep. We weten niet hoe deze knieën zich zonder collageen hadden ontwikkeld. Ook het verwijderen van losse stukjes en de revalidatie zelf kunnen klachten verminderen.
- Korte follow-up. Zes maanden is kort. Of het nieuwe weefsel na vijf of tien jaar nog stevig is, weten we niet.
- Jonge patiënten. Een knie van 17 of 33 herstelt beter dan een knie van 60. De resultaten zijn niet zomaar door te trekken naar oudere mensen of naar artrose.
- Succesverhalen worden vaker gepubliceerd. Casusbeschrijvingen gaan meestal over patiënten bij wie het goed ging. Mislukte gevallen zie je minder vaak terug.
- Andere techniek. Het collageen werd via een kleine operatie aangebracht. De uitkomsten zeggen dus niet direct iets over een injectie.
Kortom: dit is een hoopvol signaal. Het is geen bewijs dat de behandeling bij iedereen werkt. Daarvoor zijn grotere studies met een vergelijkingsgroep en langere follow-up nodig.
Wat betekent dit voor u?
Heeft u een kraakbeengat in de knie en hoort u steeds dat u “te jong voor een prothese” bent? Dan laat deze studie zien dat er behandelingen in ontwikkeling zijn die het gat proberen op te vullen, in plaats van alleen de pijn te dempen.
In onze praktijk in Dordrecht behandelen wij kraakbeenschade met ChondroFiller, een celvrije collageengel. Het belangrijkste verschil met deze studie: wij doen het per injectie, niet via een operatie. De injectie wordt onder echobegeleiding gegeven, zodat wij precies zien waar de gel terechtkomt. In Nederland wordt ChondroFiller nog maar op enkele plekken op deze manier gegeven. Dat betekent minder herstel dan na een operatie, en u kunt na de behandeling gewoon weer naar huis.
Wilt u weten of ChondroFiller iets voor u kan betekenen? Maak een afspraak voor een consult. De actuele tarieven vindt u op onze tarievenpagina.
Bron
Ajay et al. Is Cell-Free Collagen Matrix Effective in the Treatment of Large Cartilage Defects of Knee? Early Functional and Quantitative Magnetic Resonance Imaging Cartigram Assessment in Two Patients. Journal of Orthopaedic Case Reports, oktober 2026. doi.org/10.13107/jocr.2026.v16.i10.8186 (via PubMed, PMID 42851910)
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies.
Björn Mulder, arts — Orthopedische Geneeskunde
